Sa koje god strane, kroz Lijevče polje, najveću raskrsnicu puteva u zapadnom dijelu Republike Srpske put nanese, teško je proći a ne vidjeti dvije kupole i zvonik sa tri zvona Pravoslavne crkve posvećene Svetom Savi, koji se, na visini od 47 metara, nadneo iznad plodne i prostrane ravnice. Po tome je ova bogomolja jedinstvena u Republici Srpskoj ali i Bosni i Hercegovini. Parcelu zemljišta za crkvu i groblje, površine 50 dunuma poklonio je Poljoprivredni kombinat „Mladen Stojanović“, uz veliko zalaganje tadašnjeg direktora Miće Ristića. Inicijator izgradnje crkve u Novoj Topoli je paroh Miroslav Novković zajedno sa mještanima Mirkom Borojevićem, Milom Radivojcem, Danom Keserovićem, Ratkom Kelečevićem… Gradnja je počela, nekoliko godina nakon završetak rata i formiranja novotopolske parohije kojoj, osim naselja Nova Topola, pripadaju sela Donji Karajzovci, Krajišnik i Trošelji. Temelji su, na radost mnogih vjernika, Srba koji prethodno nisu imali svoj hram, osvještani 2002. godine. Crkva u Novoj Topoli duga je 32 a široka 13 metara. I po tim dimenzijama je među najvećim u Republici Srpskoj ali i cijeloj BiH.
Htjeli smo da naša crkva bude posebna, drugačija, da njen zvonik bude najviši u BiH,“ kazao je za „Politiku“ Miroslav Novković, bivši topolski paroh, a sada penzioner.
Projektant je arhitekta Nenad Stanišljević iz Nove Topole a kum temelja Desanka Rađević iz Gradiške. Tri zvona izlivena su u Sloveniji. Prvo je dar Inženjerijskog bataljona Vojske Republike Srpske iz Prnjavora, drugo su poklonili Željko Sladojević i Davor Krkoška iz Nove Topole a treće braća Slavko, Mirko i Žarko Manojlović takođe iz Nove Topole.
„Crkva koju je prije pet godina, 10. oktobra 2021. godine, u prisustvu nekoliko hiljada vjernika, osvetio vladika banjalučki Jefrem, karakteristična je i po dva zvonika približne visine. Vide se iz cijelog Lijevče polja, a zvono čuje do Kozare na zapadu i Motajice na istoku, do Gradiške na severu i Laktaša na jugu,“ kaže paroh Tomislav Čubrilović koji ovdje službuje od 2014. godine.
Kumovi hrama Danilo Keserović, Marko Šukalo i Milovan Ilić, zahvalni su zbog prilike da se njihova imena upišu u crkvene knjige, među dobrotvorima i priložnicima.
„Crkva svjedoči o srpskom viševjekovnom postojanju u ovom kraju. Ona je naš duhovni spomenik i naša kulturna baština. Srbi iz ovog dijela Republike Srpske ponose se crkvom koja veličinom i visinom šalje snažnu duhovnu poruku i svetosavski pečat“, kazao je za „Politiku“ Milovan Ilić, ugledni privrednik iz Nove Topole.
Ovo mjesto na raskrsnici puteva ima zanimljivu istoriju. Nakon što je Bosna pala pod Habsburšku vlast, 1879. godine u Novu Topolu masovno su počeli doseljavati Njemci. Ovi kolonisti naselje su nazvali Vindthorst. Doseljavanje je potrajao sve do početka Prvog svjetskog rata, kada su Njemci postali većinski, u poređenju sa 520 Srba starosjedelaca. Oni su gradili svoje crkve i škole, formirali kolonije a službeni jezik bio je njemački. Do Drugog svjetskog rata, sa više od dvije hiljade stanovnika, bilo je najveće naselje Njemaca u BiH. Oni su iselili krajem 1942. godine, jer su procijenili da za njih ovdje više nije bezbjedno, nakon masovnih likvidacija Srba na Kozari, u Potkozarju i Lijevču.
Poslije Drugog svjetskog rata u Novu Topolu doselili su Srbi iz cijele Krajine. Prema popisu iz 1948. godine, ovdje je bilo 2 865 a 1953. godine 11 072 stanovnika. Većina je zaposlena u Poljoprivrednom kombinatu “Mladen Stojanović”.
Buđenje duhovnog života srpskog stanovništva bilo je sporo, gotovo zanemarivo. Tek nakon posljednjeg rata, Topolčani, su odlučili da, prvi put u svojoj viševjekovnoj istoriji, izgrade crkvu. Neimari, zidari, tesari, fasaderi, došli su iz Crne Trave, bvrdovite varošice na tromeđi Vlasinskog jezera, Surdulice i Bugarske. Oni su, zajedno sa lokalnim majstorima, gotovo dvije decenije, na ponos Srba iz Lijevča i njenih graditelja, crkvu podizali u nebeske visine.
Zidana je sitnom ciglom a kada su građevinski radovi završeni, u Novu Topolu stigli su ikonopisci manastira Žiča koji su izradili ikonostas i uredili crkveni enterijer.
Srbi iz Nove Topole, svoju crkvu podizali su sa mnogo vjere i ljubavi. Željeli su, kaže paroh Tomislav Čubrilović, da crkva posvećena Svetom Savi, bude posebna i jedinstvena u cijelom Lijevču i Krajini, da vjerujući narod priziva i prosvećuje, uči pravoslavnoj veri. Željeli su da dva crkvena tornja i zvonik, budu na ponos mnogih vjernika, koji se ovdje masovno okupljaju u vrijeme velikih svetkovina, Savindana, Božića, Vaskrsa, Đurđevdana, Ilindana…
Najviši zvonici
Osim crkvenog zvonika ( 47 metara)u Novoj Topoli, iste visine je zvonik Sabornog hrama Hrista Spasitelja u Banjaluci. Tri metra niži je zvonik Saborne crkve u Bijeljini, pet metara crkve Petra i Pavla u Kozluku kod Zvornika, devet metara Sabornog hrama Preobraženja Gospodnjeg u Trebinju a 14 metara niži je zvonik hrama Svetog Save u Foči, takođe znamenitih sakralnih objekata u BiH.
Izvor: /Politika/Milan Pilipović/