GRADIŠKA – Srednjovjekovne crkve sa nekropolom i pratećim objektima, rimsko seosko imanje i dvije crkve brvnare iz turskog perioda sastavni su dio kulturno-istorijskog kompleksa na tri arheološka nalazišta Gradiške.
Arheološkim istraživanjem 2004. godine, pod nadzorom Zavičajnog muzeja Gradiška, pronađena je srednjovjekovna crkva za koju se vjeruje da je dio manastirskog kompleksa Manastirište – Karanovac, u selu Kijevci.
Najznačajniji nalaz predstavlja kamena ploča ispisana ćiriličnim pismom, koja je pronađena u dograđenoj priprati srednjovjekovne crkve i dovodi se u vezu sa 1301. godinom.
Smatra se da ga je napisao pop Lomnički, koji se vezuje za manastir Lomnicu, kod Šekovića, na istoku Republike Srpske. Navedeni pronalazak ukazuje na nova saznanja o rasprostranjenosti pravoslavne crkve u srednjem vijeku na području bosanskog i ugarskog kraljevstva.
Lokalitet u Kijevcima, postao je vrlo značajan 1958. godine, kada je otkriven prvi natpis pisan glagoljicom iz X i XΙΙ vijeka. U navedenom periodu se nije pristupilo detaljnom istraživanju kao danas, pa je lokalitet dugo bio prekriven šumom i debelim slojem zemlje. Tu se nalazi crkva zidana kamenom i rimskom ciglom, čiji temelji su obnovljeni.
Oko crkve su mnogobrojni nadgrobni spomenici. U njima su otkriveni kompletni ljudski skeleti sahranjeni po pravoslavnim običajima. Pronalasci su poslati u istraživački institut u Londonu, gdje je utvrđeno da potiču iz 1250. godine.
Manastirište u Gornjim Kijevcima, na oko 20 kilometara od Gradiške čuva ostatke arhitekture od Rimskog perioda do Srednjeg vijeka, a smješteno je u dolini rijeke Lubine, na njenoj desnoj obali.
Rijeka okružuje lokalitet sa zapadne strane i sjeverne strane. Neposredno uz sam lokalitet sa zapadne strane, nalazi se vrlo jak izvor pitke vode, koji mještani zovu Karanovac. Istočno se nalazi potok Berek, koji okružuje rano-slovensko gradiško naselje Varošanka.