GRADIŠKA – Ispred spomenika “Ranjena ptica” na Jokinom brdu u Gornjim Podgradcima, u subotu, 10. juna, održan je istorijski čas kojeg su organizovali Gradiški SUBNOR, Udruženja logoraša Drugog svjetskog rata Republike Srpske i Grad Gradiška.
Istoričar Bojan Vujčić, direktor Zavičajnog muzeja u Gradiški podsjetio je da je 10. juna 1942. godine pokrenuta njemačka operacija “Zapadna Bosna”. Time je počelo veliko stradanje naroda Kozare i Potkozarja.
Spas u zbjegovima potražilo je između 68.000 i 80.000 Kozarčana, među kojima je bilo 25.000 djece mlađe od 14 godina.
Dobrila Кukolj, učesnica istorijskog časa, deportovana je u ustaški logor, a imala je 10 godina.
– Svaki dolazak kod „Ranjene ptice“, za mene je potresan. Tada u meni navire sjećanje na to teško vrijeme, kada su djeca masovno ubijana. A ovaj spomenik svjedoči o tom zločinu, o stradanju djece – kazala je Dobrila Kukolj.
Vijence na spomenik položili su predstavnici Gradskog odbora SUBNOR-a. Predsjednik ove organizacije koja njeguje tekovine NOB-a Nikola Кragulj kazao je, da je Gradiška jedina od šest lokalnih zajednica koja je podigla spomenik djeci stradaloj u Drugom svjetskom ratu.
U programu su učestvovali učenici Osnovne škole „Mladen Stojanović“ Gornji Podgradci.
-Marino Zurl vratio Kozari 168 djece
Spomenik „Ranjena ptica“ izradio je 1983. godine slovenački skulptor Tone Svetina. Bio je to dio jugoslovenskog projekta “Arena traži vaše najmilije”, u okviru kojeg je snimljen film “Tri jablana”, i napisano nekoliko monodrama, među kojima “Joka kći kozaračka” i roman “Vučići”.
Najveće zasluge za to ima književnik i novinar Marino Zurl, koji je, višegodišnjom akcijom “Arena traži vaše najmilije”, pronašao i vratio Kozari 168 djece, izgubljene u logorima smrti tadašnje NDH-a.
Mnogima je promijenjen identitet, živjeli su pod drugim imenima i prezimenima ali su, zahvaljujući Zurlu, saznali ko su i odakle su, kojem podneblju i rodu pripadaju.
Na istorijskom času, na Jokinom brdu, bila je Marinova kćerka Karmen Zurl, veoma privržena idejama antifašizma i Kozari, koju je volio i gdje je živio njen otac.
– Uskoro ću se iz Londona vratiti ovdje, na Jokino brdo, gdje želim nastaviti Marinovo djelo, boriti se za iste ideje. Planiram urediti kuću koju sam naslijedila i tu osjetiti ljepotu i smisao ovog krajolika i ljudi sa kojima je on dijelio svakodnevicu, među kojima je dugo živio – kazala je Karmen Zurl za Srpskainfo.
Ispred spomenika “Ranjena ptica”, djeca iz podgradačkog kraja, nedjeljom su držala čas i podizala zastave na jarbol. To je bilo mjesto gdje se govorilo o djeci Kozare koja se nisu vratila iz rata.
Tradicija je prekinuta tokom rata, a nastavljena, zalaganjem “Kulturnog centra” Gradiška te porodice Biljane i Nikole Ponjevića, koji su sačuvali spomenik, jedinstven u svijetu, izgrađen od starog oružja, i vratili dio bogate tradicije.
Foto galerija:
