Naslovna Kultura Knjige Sakralna arhitektura Banjalučke eparhije

Sakralna arhitektura Banjalučke eparhije

Monografija Sakralna arhitektura Banjalučke eparhije na njenom sadašnjem prostoru od Milanskog edikta do kraja srednjeg vijeka štampana je povodom 800 godina
autokefalnosti Srpske pravoslavne crkve i 120 godina od osnivanja Banjalučke eparhije.

Izdavač je Arhiv Republike Srpske i Udruženje arhivskih radnika Republike Srpske, a izdavanje je pomogao Republički sekretarijat za vjere Vlade Republike Srpske.

Autori monografije su Slavoljub Lukić, doktor teologije, Bojan Vujinović, master arheologije, i Marko Janković, master istorije. Monografija je podijeljena na četiri cjeline: „Crkvene prilike na području sadašnje Banjalučke eparhije od apostolskog doba do Berlinskog kongresa 1878. godine”, „Bazilike na prostoru sadašnje Banjalučke eparhije”, „Aktivni manastiri” i „Ugašeni manastiri – manastirišta i crkvišta”.

Svako od poglavlja je zaokružena cjelina i može stajati samostalno.

U uvodnom dijelu predstavljene su crkvene prilike od apostolskog doba do Berlinskog kongresa 1878. godine, ne samo na području koje sada administrativno pripada Banjalučkoj eparhiji već i na širem prostoru Bosanske Krajine, oblasti kojoj su
prethodile srednjovjekovne administrativne cjeline Donji Kraji i Jajačka banovina.

Prve bazilike na teritoriji Banjalučke eparhije sagrađene su nakon Milanskog edikta, u drugoj polovini IV i prvoj polovini V vijeka. O tome svjedoče materijalni ostaci sakralnih građevina pronađenih na području Banje Luke (Ramići i moguća bazilika
na Kastelu), Prijedora (Zecovi), Laktaša (Bakinci), Novog Grada (Blagaj) i Kotor Varoši
(Šiprage).

Na području Banjalučke eparhije danas ima šest aktivnih manastira: Gomionica, Krupa na Vrbasu, Moštanica, Liplje, Stuplje i Osovica. Svaki od manastira predstavljen
je sa posebnom pažnjom i posvećeno mu je jedno potpoglavlje u monografiji. Pored istorijata, zapisane su i mnoge zanimljivosti i narodna predanja koja se vežu za ove manastire.

U posljednjem poglavlju prikazana su manastirišta i crkvišta koja u srpskoj
istoriografiji do sada nisu imala zapaženo mjesto. Najstariji materijalni tragovi srednjovjekovnog manastira na području Banjalučke eparhije pronađeni su u Gornjim
Kijevcima, na lokalitetu Manastirište-Karanovac, i dovode se u vezu s periodom XIII vijeka, dok tragovi srednjovjekovne nekropole formirane oko manastirske crkve ukazuju i na raniji period, tj. XI i XII vijek.

Sva poglavlja bogato su ilustrovana fotografijama, koje prate osnovni tekst. Pored zaključka na srpskom jeziku, monografija sadrži i zaključke na engleskom, ruskom, njemačkom i grčkom jeziku.

Recenzije potpisuju prof. dr Goran Latinović i msr Dejan Došlić, istoričari, te dr Slavko Ciglenečki, arheolog.

Pratite nas i na društvenim mrežama Facebook, Instagram i Youtube i preuzmite besplatnu Android aplikaciju Moja Gradiška“.